“อักษรานุสรณ์” บันทึกหลังความตาย หมายเลข 2

เพลงดนตรี ฉบับเดือน พฤศจิกายน 2546 ,หน้า 84-86

อักษรานุสรณ์

บันทึกหลังความตาย หมายเลข 2

นายยางสน..คนบางขวาง

23 กันยายน 2546

กลับมาอีกครั้งทั้งที่ยังไม่มีใครร้องเพรียกเรียกหา เพราะคิดว่าอย่างไรเสีย ก็ถือเป็นการขุดคุ้ยความหลังครั้งอดีตทั้งหลายมาเผยแผ่แชร์ชมกัน ครั้นเมื่อจะหยิบยกโยงยืมมาใช้งานอ้างอิง จะได้ไม่ต้องวิ่งหากันให้ขาขวิดหงุดหงิดใจ

หันมองไปบนชั้นวางหนังสือ อักษรานุสรณ์ เหล่านี้ยังคงนอนนิ่งซ้อนทับอับแอบ รอบันทึกแห่งชีวิตเล่มใหม่ของใครๆอีกหลายท่านมาร่วมสมทบ

วานวันไม่เคยหวนย้อนคืน ความตายย่อมถูกหยิบยื่นแก่สัตว์โลกทุกผู้ จะต่างกันอยู่ที่เมื่อจากไป เราเหลืออะไรให้ใครๆข้างหลังได้จดจำ และเรียนรู้บ้าง

อารมณ์นี้จึงแจงจัดคัดเลือก หนังสือที่ระลึกฯ เพื่อเป็นบรรณาการแด่ท่าน ตามที่พลั้งปากไว้ ในตอนที่แล้วให้ได้อ่าน สักสี่ซ้าห้าเล่ม

ส่วนท่านผู้ใดที่ได้หยิบยืมหนังสือไป ทั้งที่ได้แจ้งความประสงค์ไว้ก่อน หรือกระทำด้วยถือวิสาสะว่าใกล้ชิดสนิทสนม อันตัวกระผมเองนั้น ไม่ขอถือโทษโกรธเคืองใดๆ ทั้งนี้ได้ทำบุญกรวดน้ำอโหสิให้หมดแล้ว เพียงขอให้กรุณานำมาส่งคืนกันบ้าง จักถือเป็นทานบารมียิ่งใหญ่ ที่ต้องระลึกๆไว้เป็นอย่างยิ่ง

4.สมพงษ์ นุชพิจารณ์ (1 สิงหาคม 2475-24 พฤศจิกายน 2535)

ตำราตะโพน ขุนสำเนียงชั้นเชิง (มล โกมลรัตน์) พิมพ์เป็นอนุสรณ์เนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพ นายสมพงษ์ นุชพิจารณ์ ณ เมรุวัดตรีทศเทพ วันอังคารที่ 1 ธันวาคม พ.ศ.2535,64 หน้า

โรงพิมพ์เรือนแก้วการพิมพ์ 947 ถ.อรุณอมรินทร์ เขต บางกอกน้อย กทม.10700 โทร.4111523,4126552

หนังสือเล่มเล็ก ปกสีดำ ใต้คำ ตำราตะโพน ตัวเขื่องสีขาว ปรากฏภาพถ่ายขาวดำฝีมือ อ.อานันท์ นาคคง บรรจงบันทึก อิริยาบทงดงามของ ครูสมพงษ์ นุชพิจารย์ ที่นั่งองอาจผึ่งผายวาดลวดลายเชิงกลอง ในงานไหว้ครูที่ศูนย์สังคีตศิลป์ ธนาคารกรุงเทพฯ

พลิกดูข้างใน เป็นบันทึกเรื่องราวต่างๆ ของศิลปินผู้ที่เป็นที่เคารพนับถือในความสามารถ และคุณงามความดี เป็นที่ประจักษ์ เริ่มด้วยกล่าวถึงเทือกเถาเหล่ากอมีจากพ่อแม่เป็นชาวนา เมืองกรุงเก่า แล้วได้อพยพย้ายเข้ามาลงหลักปักฐานที่บางกอก และได้ให้กำเนิดเกิดชีวิตของครูที่บ้านข้างวัดสระเกศ อีกเหตุที่ต้องหัดดนตรีที่บ้านครูพริ้ง ผ่านฟ้า เข้าฝึกปรือวิชาที่โรงเรียนนาฏศิลป์ กระทั่งเป็นศิลปินผู้สร้างสรรค์ จวบจนวันที่สิ้นชีวิต ทั้งหมดถูกร้อยเรียงน่าอ่านอยู่ในบทความ เรื่อง ตำนานครูกลองคนเก่งแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พุทธศตวรรษที่ยี่สิบห้า ครูสมพงษ์ นุชพิจารณ์ งานเขียนปัจจุบันทันด่วนของ อ.อานันท์ นาคคง ซึ่งได้เก็บคำจำความจากการสัมภาษณ์ครูสมพงษ์ ในปี พ.ศ.2532 และอีกวาระหนึ่ง ในปี พ.ศ. 2535 ขณะที่ ครูนอนป่วย อยู่ที่บ้านดนตรีรส ร่วมกับ เสถียร ดวงจันทร์ทิพย์ นักเขียนคารมคำคมคาย ผู้มากมายผลงาน

ส่วนที่สอง เป็นคำไว้อาลัย จากเหล่าเพื่อนพ้องน้องพี่ มี ครูจำเนียร ศรีไทยพันธ์,ผศ.สงบศึก ธรรมวิหาร,อ.สมบัติ สังเวียนทอง,ครูกัญญา โรหิตาจล,ครูพัฒน์ บัวทั่ง,อ.ไพฑูรย์ เฉยเจริญ,ครูศักดิ์ชัย ลัดดาอ่อน,ม.ล.สุรักษ์ สวัสดิกุล,จ.ส.อ.สมชาย ดุริยประณีต,คุณนิเวศ ฤาวิชา,ครูสุพจน์ โตสง่า,ครูบุญยัง เกตุคง,คุณสำเริง สอนเสนาะ,อ.ศิลปี ตราโมท และ ครูแจ้ง คล้ายสีทอง

ส่วนสุดท้าย เป็น บันทึก ตำราตะโพน เขียนโดย ขุนสำเนียงชั้นเชิง (มล โกมลรัตน์) ซึ่งเคยตีพิมพ์ครั้งแรกในวารสารศิลปากร ปีที่ 5 เล่มที่ 6 ฉบับเดือนเมษายน พ.ศ.2495 ว่าด้วยลักษณะของตะโพน วิธีผสมข้าวกับขี้เถ้า การตีตามลำดับเสียงต่างๆ โดยมีภาพประกอบ แถมท้ายด้วย ประวัติของ ขุนสำเนียงชั้นเชิง และโน้ตสากลแบบฝึกหัดต่างๆ ทั้ง มือตะโพนเพลงสาธุการ

นอกจากหนังสือ ตำราตะโพน ที่เป็นอนุสรณ์คำนึงถึงครูสมพงษ์ แล้ว ในงานพระราชทานเพลิงศพ ยังมีเทปบันทึกเสียงกลองของครูในหลายวาระจ่ายแจกให้หวนระลึกถึง

หน้าแรก เป็น ฝีมือของ สมพงษ์คู่ (สมพงษ์ นุชพิจารย์,สมพงษ์ โรหิตาจล) ในเพลงนางหงส์ 3 ชั้น หน้าที่ 2 เป็นเพลง ทยอยเดี่ยว,ทะแย (กลองสองหน้า),แขกมอญ,โยนดาบ,ลงสรง,สระหม่าแขก (กลองแขก),บัวลอย (กลองมลายู)

5.สังเวียน เกิดผล (24 มิถุนายน 2450-2 มกราคม 2532)

ที่ระลึกในวโรกาส สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนิน พระราชทานเพลิงศพ นายสังเวียน เกิดผล วันเสาร์ที่ 22 เมษายน 2532 ณ เมรุวัดบำรุงธรรม ตำบลบ้านใหม่ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา

รักษ์สิปป์ จัดพิมพ์ โทร.2414634,เรือนแก้ว พิมพ์ออฟเซ็ท โทร.4111523,กรุงเทพโฟโต้ เรียงคอมพิวฯ โทร.4113581,76 หน้า

ถ้าได้ชื่อว่าเป็นนักดนตรีไทยโดยเฉพาะทางสายปี่พาทย์แล้ว คงต้องเคยได้ยินชื่อเสียงของวง พาทยรัตน์ วงดนตรีปี่พาทย์ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบราราชกุมารี ทรงพระราชทานชื่อให้แทนชื่อวงเดิม เมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ.2530 มาบ้างไม่มากก็น้อย เพราะเป็นวงปี่พาทย์ที่มีชื่อเสียงเป็นที่เลื่องลือในเขต บ้านใหม่ อยุธยา มาเนิ่นนาน ด้วยนายวงเช่น ครูสังเวียน เกิดผล ที่เป็นเสาหลักหนักแน่นทั้งด้านฝีมือ และความรู้ ที่ได้ร่ำเรียน มาจาก ครูผู้ใหญ่หลายท่าน อาทิ ครูเพชร จรรย์นาฏย์ คนระนาดเอกยุคแรกเริ่มของวังบูรพา อีกทั้งวิชา ตะโพนกลอง จากพระพาทย์บรรเลงรมย์

ครูสังเวียน เกิดผล จึงเสมือนผู้ที่เชื่อมโยงประสานรอยต่อภูมิปัญญาแห่งยุคสมัย ที่ได้นำความรู้จากอดีต ทำให้ ผลเกิด แก่วงการดนตรีไทยในปัจจุบันมิใช่น้อย

ในหนังสือเล่มนี้ นอกจากจะมีประวัติของครูสังเวียน เกิดผล อีกคำไว้อาลัย จากบุคคลหลายๆท่าน เช่น พล.อ.สายหยุด เกิดผล,พระสมบุญ ปุญญวโส (พร ภิรมย์)และครูสำราญ เกิดผล แล้ว ยังมีรูปและประวัตินักดนตรีผู้ใหญ่ที่มีคุณานุปการต่อสำนักดนตรีเกิดผล อีก 4 ท่าน คือ ครูเพชร จรรย์นาฏย์,ครูอาจ สุนทร,ครูช่อ สุนทรวาทิน,ครูฉัตร สุนทรวาทิน ตามด้วย บทความ งานบรรเลงเพลงไทยของนายสังเวียน เกิดผล ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่ง อาจารย์หมอ นพ.พูนพิศ อมาตยกุล ได้เคยเขียนไว้ใน สยามสังคีต หนังสือพิมพ์สยามรัฐ ได้จัดมาเสนออีกวาระ

ส่วนท้ายเล่ม เป็นการรวบรวมงานเพลงราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพฯ ที่พระราชทาน ให้ ครูสังเวียน เกิดผล และวงปี่พาทย์บ้านใหม่ อยุธยา บรรเลง ขับร้องในโอกาสต่างๆ ซึ่งได้บันทึกไว้ ทั้งประวัติ บทร้อง และโน้ตสากล เช่นเพลง ตับชมสวนขวัญ,วิหคเหิร เถา,ลอยประทีป เถา,อนงค์สุชาดา เถา,ไอยราชูงวง เถา

ผนวกด้วยโน้ตและประวัติเพลงสำคัญ ที่วงพาทยรัตน์ได้สืบทอดรักษาไว้ เช่น ตระโหมโรง ตัวที่ 12-16 ,กำศรวลสุรางค์ เถา,ครวญหา เถา,จีนเข้าโบสถ์ เถา,จีนเข้าห้อง เถา,มังกรเล่นคลื่นสมิงทองเทศ เถา,สุรางค์จำเรียง เถา,อัปสรสำอางค์ เถา ซึ่งส่วนหนึ่งนั้นครูสังเวียน เกิดผล ได้นำวงพาทยรัตน์ ทำการบันทึกเสียง ผลงานของ ทูลกระหม่อมบริพัตร จัดเก็บรักษาไว้ ในโอกาส ครบรอบ 100 ปี สมเด็จเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เมื่อครั้ง พ.ศ.2524

6.เรืออากาศเอกโองการ กลีบชื่น (30 มิถุนายน 2455 25 ธันวาคม 2520)

ที่ระลึกในการพระราชทานเพลงศพ ณ สุสานหลวง เมรุวัดเทพศิรินทราวาส 14 มีนาคม 2521

ปกอ่อนสีขาว พิมพ์รูปกุญแจซอล สีทองวางพาดบรรทัดห้าเส้น ,รองปกด้านใน ระบุว่าจัดทำโดยสานุศิษย์ของ ครูทองต่อ ,ไม่มีเลขหน้ากำกับ นับได้ประมาณ 50 หน้า

พิมพ์ที่ ศ.ส.การพิมพ์ 260 ถนนพิบูลสงคราม บางซื่อ ดุสิต กรุงเทพฯ โทร. 5855072,5852417

ครูโองการ กลีบชื่น หรือที่ มักคุ้นในชื่อเดิม ว่า ครูทองต่อ นั้นท่านเป็นนักดนตรีที่มีเคารพนบไหว้มากมาย ด้วยเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถ ขนาดเรียกได้ว่าเป็นที่ศิษย์โปรดของท่านครูหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) กระนั้นเทียว

ครูโองการ เริ่มเรียนดนตรีกับบิดา ก่อนจะถูกพาไปฝากไว้กับ ครูปริก โตสง่า เมื่ออายุ 8 ปี จากนี้จึงเข้าไปถวายตัวเป็นมหาดเล็กสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมขุนเพชรบุรีอินทราชัยกระทั่งสิ้นพระชนม์ จึงมาฝากตัวฝึกตนที่สำนักบ้านบาตรของท่านครูหลวงประดิษฐไพเราะ ประจวบเหมาะกับการก่อตั้งโรงเรียนนาฏดุริยางค์ คุณหญิงชิ้น ศิลปบรรเลง จึงได้นำตัวไปเป็นครูปี่พาทย์รุ่นแรกของที่นั่น กระทั่งเข้าทำงานที่แผนกดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร ก่อนโอนไปประจำกองดุริยางค์ ทหารอากาศ ย่านดอนเมือง ทั้งยังได้เป็นธุระเรื่องจัดหาเครื่องดนตรีให้ร้านดุริยบรรณ แต่เมื่อครั้งก่อตั้ง

ภายในเล่ม มีภาพครูโองการแต่งเครื่องแบบนายเรืออากาศเอกหล่อสมาร์ท อีกนั่งตีระนาดบรรเลงถวายสมเด็จพระเทพฯ ครั้งเสด็จฯเยี่ยมชม ร้านดุริยบรรณ (สี่แยกคอกวัว) จากนั้นก็เป็นบทความต่างๆ เช่น ประวัติชีวิต, เด็กชายเปีย เกร็ดเก่า เล่าสนุก เขียนโดยครูมนตรี ตราโมท ,คำไว้อาลัย ของคุณหญิงประภาพรรณ วิจิตรวาทการ และศิษย์เก่าศิลปากรนาฏดุริยางค์

ท้ายเล่มเป็นการรวบรวมงานเพลงของครูต่อ โดยคุณหมอสุพจน์ อ่างแก้ว ร่ายคำนำแถลงการณ์ไว้ว่าได้อาศัยไหว้วานให้ครูศิริ นักดนตรี ซึ่งก็ได้มีใจมาช่วยจัดทำโน้ต แบบ เลขาสังคีต พร้อมอรรถาธิบายรายละเอียดวิธีอ่านโน้ต อีกประวัติและบทร้องขอมกล่อมลูก เถา คู่มอญรำดาบ เถา พระยาสี่เสา เถา แขกกล่อมเจ้า เถา นางนาค 3 ชั้น โหมโรงกราวนอก 3 ชั้น โหมโรงช้อนแท่น 3 ชั้น ทั้งหมดเพื่อเป็นแสดงคาราวะระลึกถึงครูโองการ กลีบชื่น ในครั้งนั้น

โบราณท่านกล่าวไว้ว่าจะกระทำการสิ่งใด ก็ให้แค่ พอหอมปากหอมคอ กำลังดี

จึงขอรวบรัดตัดความลงแต่เพียงเท่านี้

อย่าให้ถึงต้องหอมหัว..หอม ..ตรง นี้ กันเลย

เดี๋ยวจะเป็นเรื่อง

สวัสดีครับ

Posted: ตุลาคม 22nd, 2009
Categories: อักษรานุสรณ์ บันทึกหลังความตาย
Tags:
Comments: No Comments